Oικογενειακή εξόρμηση στη φύση… Τα παιδιά εκτονώνουν την ενέργειά τους, απολαμβάνουν τη φύση και η ερώτηση “τι είναι αυτό;” έχει την τιμητική της… και κάπως έτσι αρχίζουν τα δύσκολα…
Ενώ μας είναι πολύ εύκολο να προσδιορίσουμε την αλεπού, τον λύκο, ή τη βίδρα -τα θηλαστικά δηλαδή- όταν η συζήτηση κατευθύνεται σε λιγότερο δημοφιλή ζώα όπως τα ασπόνδυλα… τότε όλα είναι “ζουζούνια”. Είτε το παιδί μας δείξει σκαθάρι, είτε ισόποδο, είτε αράχνη η απάντηση είναι κοινή: “ζουζούνι”. Και κάπως έτσι ομογενοποιήσαμε μερικές εκατοντάδες είδη σε μια κατηγορία οργανισμών. Ακόμα και αν διακρίνουμε τα ασπόνδυλα σε σκαθάρια, σαλιγκάρια, αράχνες, δίπτερα κλπ, πάλι κάνουμε τη σιωπηρή παραδοχή ότι όλα τα σκαθάρια ανήκουν στο ίδιο είδος, όλα τα σαλιγκάρια το ίδιο κλπ, παραγνωρίζοντας τον τεράστιο πλούτο είδων της ασπόνδυλης πανίδας.
Ακόμα και στα εικονογραφημένα παιδικά βιβλία είναι προφανής η προτίμηση των δημιουργών προς τις δημοφιλείς ομάδες ζώων όπως είναι τα θηλαστικά, στρέφοντας το ενδιαφέρον των παιδιών προς αυτές τις ομάδες. Τα υπόλοιπα ζώα είτε υποαντιπροσωπεύονται, είτε αν απεικονίζονται, αναφέρονται στο υψηλότερο ταξινομικό επίπεδο π.χ. ένας κότσυφας αναφέρεται ως “πουλί”. Φυσικά στο κομμάτι των ασπονδύλων το φαινόμενο είναι πολύ πιο έντονο, πράγμα που μπορεί να εξηγήσει και τις προκαταλήψεις ή τις εσφαλμένες αντιλήψεις των παιδιών και του κοινού γενικότερα για τον πλούτο και την αφθονία των ειδών στον πλανήτη.
Τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να χρησιμοποιείται ο όρος “εγγραματισμός ειδών” για να περιγράψει τις γνώσεις που μπορεί να έχει το κοινό για τα είδη (όχι μόνο να γνωρίζει τα ονόματα τους αλλά και χαρακτηριστικά τους γνωρίσματα όπως ο κύκλος ζωής τους, η θέση τους στο οικοσύστημα, το ενδιαίτημα που ζουν κλπ). Φυσικά δεν είναι εύκολο να γνωρίζουμε τα ονόματα των οργανισμών σε επίπεδο είδους. Μπορούμε όμως όταν ρωτήσει το παιδί, αντί για “ζουζούνι” να περιγράψουμε το ζώο στη μικρότερη ταξινομική βαθμίδα που γνωρίζουμε π.χ. αράχνη και να διευκρίνησουμε στο παιδί ότι δεν ανήκουν όλες οι αράχνες στο ίδιο είδος αλλά υπάρχουν πολλά είδη αραχνών.
Tip: Mια επίσκεψη σε κάποιο μουσείο θα διευκόλυνε να κατανοήσει το παιδί καλύτερα τον πλούτο ειδών της περιοχής στην οποία ζει.
Ένα πολύ δυσνόητο θέμα για τα μικρά παιδιά, έχεις απόλυτο δίκιο! Θέλει προσπάθεια για να μάθουν να διακρίνουν τα ζώα και ειδικά τα πιο “ασυνήθιστα” για αυτά.